Proces cywilny – Sprawa cywilna

Sprawę cywilną np. o zasądzenie odszkodowania, zadośćuczynienia lub każdą inną możesz prowadzić samodzielnie. Nie jest to skomplikowane. Musisz tylko wiedzieć o kilku ważnych kwestiach związanych z procesem cywilnym. Jednakże w sytuacji gdy strona przeciwna reprezentowana jest przez adwokata lub radcę prawnego, wówczas zupełnie inaczej, czasami wręcz niekorzystnie może przedstawiać się Twoja sytuacja procesowa.

Moja rada: w takiej sytuacji skorzystaj z pomocy adwokata, gdyż istnieje niebezpieczeństwo, że już na początku sprawy możesz obrać niewłaściwą taktykę procesową, bądź wadliwie prowadzić cały proces, natomiast kwalifikowany pełnomocnik strony przeciwnej skrupulatnie wykorzysta Twoją nieznajomość przepisów postępowania, bądź prawa materialnego

Wytoczenie powództwa cywilnego następuje w formie pisemnej. W tym celu należy złożyć do właściwego miejscowo i rzeczowo sądu pismo procesowe zawierające określone roszczenie tzw. pozew, natomiast w postępowaniu nieprocesowym jest to wniosek.

Moja rada: jeśli nie wiesz czy dany sąd jest właściwy dla rozpoznania sprawy, którą zamierzasz wnieść do sądu, zadzwoń do sekretariatu tego sądu i tam uzyskasz niezbędne informacje

Pozew sporządzasz na piśmie. Wymogi formalne pozwu określone zostały w art. 126 i art. 187 kpc (Kodeksu postępowania cywilnego). W niektórych wypadkach pozew należy sporządzić na urzędowym formularzu. Art. 5051 kpc wyczerpująco określa sytuacje w jakich musisz wnieść pozew na urzędowym formularzu. Pozew jest pismem procesowym kwalifikowanym, dlatego kodeks określa w sposób szczegółowy treść wniosków i oświadczeń zawartych w pozwie. Są to tak zwane elementy obligatoryjne i fakultatywne pozwu. Obligatoryjnymi elementami pozwu są:

  1. dokładne określenie żądania, a w sprawach o prawa majątkowe podanie wartości przedmiotu sporu (wartości przedmiotu sporu nie podajesz wówczas, gdy domagasz się zasądzenia oznaczonej kwoty pieniężnej)
  2. podanie okoliczności faktycznych na których opiera się żądanie pozwu,

Moja rada: przy określaniu wartości przedmiotu sporu (de facto określeniu żądania pozwu) zalecam zachowanie powściągliwości i umiaru. Wartość przedmiotu sporu określa właściwość rzeczową sądu, stanowi też podstawę do określenia kosztów procesu m.in. opłaty sądowej oraz wynagrodzenia pełnomocnika (adwokata, bądź radcy prawnego) strony przeciwnej. Jeśli jest to możliwe, wówczas doradzam częściowe dochodzenie świadczenia, które w praktyce polega na żądaniu jedynie części należnego świadczenia bez utraty możliwości dochodzenia dalszej części tego świadczenia w ewentualnym następnym powództwie. W takim układzie ryzyko jest mniejsze, bo jeśli sprawę przegrasz to tylko o część świadczenia i wówczas koszty takiego procesu będą zdecydowanie mniejsze.

Fakultatywne elementy pozwu wymienione zostały w art. 187 § 2 kpc i są to m.in.:

  1. wniosek o zabezpieczenie powództwa,
  2. wniosek o nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności,
  3. wniosek o przeprowadzenie rozprawy w nieobecności powoda,
  4. wnioski służące do przygotowania rozprawy, a w szczególności wnioski dowodowe wymienione w art. 187 § 2 pkt 1 – 4 kpc

Moja rada: zawsze warto wnosić o przeprowadzenie rozprawy w nieobecności powoda, ponieważ można w ten sposób zapobiec ewentualnemu zawieszeniu przez sąd postępowania z urzędu. Co do zasady konieczne jest zawarcie w pozwie wniosków dowodowych, bo jeśli nie udowodnimy swojego żądania, wówczas sąd oddali nasze powództwo jako nieudowodnione.

Pozew jest kwalifikowanym pismem procesowym wszczynającym proces cywilny. Zaś powództwo jest to żądanie skierowane do sądu wydania określonego wyroku. Powództwo składa się z dwóch elementów:

  1. z żądania zasądzenia świadczenia lub z żądania ustalenia istnienia, bądź nieistnienia stosunku prawnego albo prawa, albo z żądania ukształtowania stosunku prawnego lub prawa,
  2. z podstawy faktycznej.

Moja rada: zazwyczaj radzę nie podawanie w pozwie podstawy prawnej żądania. Po pierwsze, kodeks nie nakłada takiego obowiązku na powoda, zaś po drugie, możemy zupełnie nieopatrznie skomplikować sobie sprawę. Niemniej przy powództwach o zasądzenie innych świadczeń niż niż zapłata oznaczonej kwoty pieniężnej należy podać tytuł, na którego podstawie żąda się od pozwanego określonego świadczenia. Tytułem takim będzie najczęściej np. tytuł własności.

W pozwie należy oznaczyć sąd, do którego jest skierowany, określić strony procesu tj. powoda i pozwanego ze wskazaniem miejsca ich zamieszkania. Pozew musi być podpisany przez powoda. Gdyby powód nie mógł się podpisać, wówczas taki pozew może podpisać osoba przez niego upoważniona, z podaniem przyczyny, dla której powód sam się nie podpisał.

Moja rada: zanim wytoczysz powództwo, najpierw wezwij pozwanego do spełnienia świadczenia. Może okazać się to niezbędne, żeby nie zwracać kosztów procesu pozwanemu, który może twierdzić, że nie dał powodu do wytoczenia powództwa i uzna żądanie pozwu przy pierwszej czynności procesowej. Ponadto, jeżeli termin spełnienia świadczenia nie był oznaczony wezwij go spełnienia tego świadczenia i wyznacz mu odpowiedniego terminu. Po bezskutecznym upływie tego terminu, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego będziesz mógł domagać się zasądzenia odsetek. Od chwili wytoczenia powództwa możesz żądać odsetek za opóźnienie również od zaległych odsetek.

Do pozwu należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników w celu doręczenia ich uczestniczącym w sprawie osobom (pozwanemu i innym współuczestnikom sporu, jeżeli występują w sprawie). Jeżeli w sądzie nie złożyłeś załączników w oryginale, wówczas należy złożyć po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych.

Moja rada: jeśli nie składasz wraz z pozwem oryginalnego dokumentu, wówczas zwróć uwagę na tą kwestię w pozwie i wyraź gotowość przedstawienia oryginału takiego dokumentu w sądzie na rozprawie. Jeśli natomiast dokument znajduje się w sądzie, w urzędzie bądź u innej osoby wówczas wnioskuj w pozwie i żądaj przedstawienia na rozprawę takiego dokumentu

Rozprawa sądowa odbywa się w ten sposób, że najpierw powód, a następnie pozwany zgłaszają ustanie swe żądania i wnioski oraz przedstawiają twierdzenia i dowody na ich poparcie. Zgodnie z art. 210 § 3 kpc rozprawa obejmuje postępowanie dowodowe i roztrząsanie jego wyników. Roztrząsanie wyników postępowania dowodowego jest to analiza przeprowadzonego postępowania dowodowego dokonywana przez sąd, która ma na celu umożliwienie wyrobienia przez sąd przekonania czy określone fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały stwierdzone w sposób przekonujący. Model procesu cywilnego jest tak skonstruowany, że wymusza aktywną rolę stron procesowych pod groźbą ujemnych skutków procesowych dla strony pasywnej. Niezłożenie oświadczeń co do twierdzeń strony przeciwnej pociąga za sobą możliwość przyjęcia przez sąd, iż fakty objęte tymi twierdzeniami zostały przez stronę przyznane art. 230 kpc.

Moja rada: musisz być aktywny w trakcie całego procesu. Powinieneś zgłaszać wnioski dowodowe zarówno w pozwie, podczas rozprawy jak i poza rozprawą. Co do przedstawionych dowodów i twierdzeń strony przeciwnej nie możesz pozostać bierny.

Pamiętaj, że sąd jest związany granicami Twojego żądania zgłoszonego w pozwie. Jeżeli więc z przytoczonych przez Ciebie okoliczności faktycznych w sposób oczywisty wynika, że przysługuje Ci jeszcze inne – poza żądanym – roszczenie, sąd nie może wyrokować co do tego roszczenia. Wyjątek od tego ograniczenia sądu zachodzi jedynie w postępowaniu w sprawach z zakresu prawa pracy gdzie przewodniczący obowiązany jest pouczyć pracownika o roszczeniach wynikających z przytoczonych przez niego faktów.

Pamiętaj że obecnie w procesie obowiązuje zasada formalizmu, a nie obiektywizmu. Skreślony został § 2 artykułu 3 kpc, który zobowiązywał sąd do wszechstronnego zbadania wszystkich istotnych okoliczności sprawy i do wyjaśnienia rzeczywistej treści stosunków faktycznych i prawnych. W obecnym modelu postępowania cywilnego sąd orzekający został ograniczony w uprawnieniach do dopuszczania dowodów z urzędu. Taki model procesu cywilnego wymusza aktywną rolę stron procesowych, zwłaszcza przy składaniu wniosków dowodowych.

Pamiętaj, że przewodniczący zamknie rozprawę po przeprowadzeniu dowodów i udzieleniu głosu stronom. Zatem rozprawa może być zamknięta także wówczas, gdy nie zostanie dostatecznie wyjaśniona. Jest to kolejny argument za tym, żeby strony brały aktywny udział w procesie, ponieważ sąd zamknie rozprawę jeśli strony nie będą składały wniosków dowodowych, gdyż obecnie sąd nie jest zobligowany do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy.

Pamiętaj, że przewodniczący nie będzie Ciebie pouczał, chyba że zajdzie uzasadniona ku temu potrzeba. Udzielanie pouczeń przez przewodniczącego jest obligatoryjne w sprawach o alimenty i o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym.

NOTA PRAWNA
Powyższe zagadnienia opracowane zostały jedynie na potrzeby informacji o mojej działalności zawodowej, a poruszane w nich kwestie stanowią wyłącznie informację o usługach prawnych jakie świadczę w ramach Kancelarii Adwokackiej. Zagadnienia te nie mają charakteru opinii prawnej, ani też nie zawierają analizy prawnej dotyczącej skutków prawnych zdarzeń tam przedstawionych. Powyższe zagadnienia w żadnym wypadku nie są poradą prawną, gdyż mają charakter wyłącznie informacyjny o mojej działalności zawodowej i przekazywane są na stronie internetowej zgodnie z przepisami Kodeksu Etyki Adwokackiej.

Powrót do góry