Podział majątku

Podział majątku wspólnego tak zwanego dorobkowego zazwyczaj wywołuje duże emocje – nie mniejsze niż sam rozwód. Należy mieć na uwadze również i to, że możliwe jest dokonanie podziału majątku wspólnego bez konieczności przeprowadzania rozwodu. Jednak warunkiem podziału majątku w trakcie trwania małżeństwa jest ustanie wspólności majątkowej. Sama zaś wspólność majątkowa powstaje z mocy prawa z chwilą zawarcia małżeństwa. Wspólność majątkową małżonkowie mogą sami wyłączyć poprzez zawarcie majątkowej umowy małżeńskiej – zwanej intercyzą. W trakcie trwania małżeństwa wspólność majątkowa może ustać także z innych przyczyn, takich jak: orzeczenia separacji małżonków, ogłoszenia upadłości jednego lub obojga małżonków, a także wydania orzeczenia o ustanowieniu rozdzielności majątkowej. Wspólność majątkowa ustaje wskutek rozwiązania małżeństwa przez rozwód, unieważnienia małżeństwa oraz wskutek śmierci jednego z małżonków. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż małżonkowie mogą mieć więcej niż jedną – dwie lub więcej – masy majątku wspólnego oraz majątki osobiste.

Postępowanie sądowe dotyczące podziału majątku wspólnego regulują bezpośrednio dwa przepisy art. 566 i 567 kpc. W postępowaniu tym sąd rozstrzyga również wszystkie kwestie związane z masą majątkową małżeńską tak jak w sprawie o zaniesienie współwłasności zaś przepis art. 618 kpc stosuje się odpowiednio. We wniosku o podział majątku wspólnego wskazać należy sądowi majątek wspólny. Należy pamiętać o tym, że sąd z urzędu nie będzie ustalał i dochodził co wchodzi w skład majątku wspólnego. Kwestia ta zupełnie inaczej jest uregulowana w postępowaniu o dział spadku, gdyż w postępowaniu o dział spadku sąd spadku bądź sąd rejonowy, w którego okręgu znajduje się spadek lub jego znaczna część, albo sąd rejonowy, w którego okręgu mieszkają wszyscy współspadkobiercy ustala z urzędu skład i wartość spadku. Podział majątku wspólnego dotyczy jedynie aktywów, nie obejmuje taki podział długów. Pamiętać należy, że zobowiązanie do spłaty długów tylko jednego z małżonków mogłoby naruszać prawa i interesy wierzycieli. Jednak w sytuacji, gdy jeden z małżonków spłaci dług dotyczący masy majątku wspólnego, wówczas na podstawie art. 45 KRiO nabywa on roszczenie wobec drugiego małżonka o zwrot tego wydatku. Zawarcie ewentualnej ugody przez małżonków w zakresie spłaty długów jest bezskuteczne wobec wierzycieli. Wierzyciele masy majątku wspólnego będą mogli żądać spłaty długów od każdego z małżonków nie zważając na zawartą przez nich ugodę. Natomiast w sytuacji gdyby małżonek-spadkodawca zmarł w trakcie trwania małżeństwa, wówczas przed złożeniem wniosku o dział spadku należy dokonać podziału majątku wspólnego po to, żeby ustalić co wchodzi w skład spadku. W takiej sytuacji możliwe jest złożenie do sądu trzech wniosków zawartych w jednym piśmie procesowym. Składa się wówczas jedno pismo obejmujące wniosek o podział majątku wspólnego, o dział spadku i o zniesienie współwłasności. Opłata od takiego pisma zawierającego trzy wnioski wynosi 1000 zł (kwestia wysokości tej opłaty w praktyce sądowej jest sporna).

W kwestii ustalania co wchodzi w skład majątku wspólnego ważne znaczenie ma postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2003r. IV CKN 1721/00, w którym Sąd Najwyższy stwierdził:

„Według zgodnego stanowiska komentatorów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz judykatury (por. wyrok SN z dnia 17 maja 1985 r. III CRN 119/85 OSPiKA 1986/9 poz. 185 i glosy do tego orzeczenia), w obowiązującym systemie prawa rodzinnego można przyjąć domniemanie faktyczne (art. 231 kpc), że przedmioty nabyte w trakcie wspólności małżeńskiej przez jednego z małżonków, zostały nabyte z majątku dorobkowego – na rzecz małżeńskiej wspólności majątkowej; natomiast nabycie rzeczy z majątku odrębnego musi wynikać nie tylko z oświadczenia dokonującego transakcji małżonka, ale także z całokształtu okoliczności tego nabycia.”

W postanowieniu z dnia 6 lutego 2003r. IV CKN 1721/00 Sąd Najwyższy stwierdził:

„Skutkiem pozostawania małżonków w ustroju wspólności majątkowej jest to, że przepisy art. 32-34 kro rozstrzygają o tym, co stanowi dorobek małżonków i przesądzają o przynależności do tego majątku nabytego przedmiotu, jeżeli stosowanie tych przepisów nie zostało wyłączone małżeńską umową majątkową, o której stanowi art. 47 § 1 kro. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że art. 32 § 1 kro stwarza domniemanie przynależności do majątku dorobkowego przedmiotów majątkowych nabytych w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich, a przynależność tych przedmiotów do majątku odrębnego (obecnie: osobistego) obowiązany jest udowodnić zainteresowany tym małżonek. Okoliczność, że stroną umowy był tylko jeden małżonek nie wystarcza do przyjęcia, że udział w nieruchomości nabyty w czasie trwania wspólności ustawowej wszedł do majątku odrębnego małżonka – strony umowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 października 1997 r. I CKN 130/97 niepubl.). Domniemanie faktyczne, że przedmiot majątkowy nabyty przez jednego z małżonków w czasie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej stanowi dorobek (art. 32 § 1 kro) można co prawda obalić przez wykazanie, że nabycie nastąpiło ze środków finansowych stanowiących majątek odrębny.”

NOTA PRAWNA
Powyższe zagadnienia opracowane zostały jedynie na potrzeby informacji o mojej działalności zawodowej, a poruszane w nich kwestie stanowią wyłącznie informację o usługach prawnych jakie świadczę w ramach Kancelarii Adwokackiej. Zagadnienia te nie mają charakteru opinii prawnej, ani też nie zawierają analizy prawnej dotyczącej skutków prawnych zdarzeń tam przedstawionych. Powyższe zagadnienia w żadnym wypadku nie są poradą prawną, gdyż mają charakter wyłącznie informacyjny o mojej działalności zawodowej i przekazywane są na stronie internetowej zgodnie z przepisami Kodeksu Etyki Adwokackiej.

Powrót do góry